"Çocukluğumuzdaki bayramlar" diye klişe bir cümle ile başlayacak iken, aslında 2 ay önceki bayramdan dahi farklı bir bayram yaşayacağımızı fark ettim. Her bayram gibi şüphesiz bu bayram da evlerde temizlikler yapılıyor ancak bir farkla, deterjan yerine tıbbi dezenfektanlarla. Bu bayram hazırlıkları içinde de aileler, dostlar birlikte seyahat veya görüşmeler planlıyor ancak bu da farklı olacak. Türk usulü sarılmadan, öpüşmeden. Belki bu bayram da küskünler barışacak, özlemler giderilecek. Ama sarılmadan, öpüşmeden, tokalaşmadan!


Bu bayram gerçekten şimdiye kadar gördüğüm en farklı bayram. Sarılmadan, el öpmeden, öpüşmeden uyarıları ile dolu.


H1N1, influenza A virus ailesinden geliyor. Başka çeşitleri de var bu ailenin ancak şimdilik her eve, her çocuğa, her yaşlıya misafirliğe gelen virus H1N1. Farklı alt tiplerin genetik parçalarının birleşmesinden oluşmuş, taşıdığı en büyük genetik parça ise domuzda grip etkeni olan influenza A’nınki, adını da buradan almış.

Bizi, kendimizce selamlaşmaktan öpüşmekten alıkoyan yaratık H1N1 ve bizi sarılmaya barışmaya yönlendiren bayram, Kurban Bayramı... İki farklı kavram. Bayram nasıl geçecek merak ediyorum o yüzden. Neredeyse her evde H1N1 pozitif çocuk ve her evde bayram sevinci!

Ayrıntılı inceleme ile bu dönem grip olan çocukların %80’inde H1N1 pozitif, bu çocukların dinlenmesi, iyi beslenmesi, iyi uyuması gerekiyor ve tabii yaşlılar var. Kim bilir hangi kronik hastalığa oturup zorlayacak, bayram yaptırmayacak.

Çok merak ediyorum, H1N1 bayramımızı nasıl kutlayacak.

Her şeye rağmen, hepimize iyi bayramlar.

Sağlıklı gebelik, sağlıklı çocuk sahibi olmak her çiftin hayalidir. Bunun için gebeliğin ilk haftalarından itibaren düzenli muayenelerini aksatmaz ve olumsuzlukları tespit etmek için ultrason ve gerekli testleri yaptırır. Yapılan kan testleri, hiçbir zaman kesin sonucu vermeyip, anomalili çocuk için riskleri göstermektedir. Bu riskler yüksek çıktığında ise ayrıntılı ultrason ve genetik testlerle sonuca gidilmektedir. Anomali tespit edildiği durumlarda, en önemli amaç bu anomalinin nedenini bulabilmektir.

Bunun için anomaliyi tespit eden kadın doğum uzmanının genetik uzmanları ile ortak çalışması gerekmektedir. Bu anlamda görüşlerine başvurduğumuz Dr. Gülay Özgön “Günümüzde yapılan çalışmalarla, birçok hastalığın genetik bağlantısı olduğu gösterilmiştir; anomalili bir fetüs saptandığında mutlaka fetüsün öncelikle kromozom analizi yapılmalı ve anomali ile ilgili olabilecek genetik hastalıklar taranmalıdır. Sonuçta, anomali saptanan fetüsün şu anda herhangi bir genetik hastalıkla bağlantısı saptanamazsa bile DNA’sı saklanıp ilgili gen çalışmalarında kullanılarak, aileye sağlıklı bebek sahibi olmaları için danışmanlık verilmelidir.

Merkezimizde 100'ün üzerinde genetik hastalığın tanısını gebelik oluşmadan koyabiliyoruz.

Gebelik öncesi genetik tanı, anne ve baba adayından alınan yumurta ve sperm hücrelerinin laboratuvar ortamında döllendirilmesi sonucu gelişen embriyolardan bir hücre alınmasıyla gerçekleştiriliyor. Bu hücre genetik hastalıklar ve kromozom bozuklukları açısından taranıyor. Yöntemle Down sendromu gibi kromozom bozuklukları ile Akdeniz anemisi, hemofili, doğumsal işitme kaybı ve kas hastalıkları gibi genetik hastalıklar tespit ediliyor. Hastalıklı embriyoları laboratuvarda ayıklıyor, sağlıklı embriyoları anne rahmine yerleştirerek sağlıklı bebeklerin dünyaya gelmesini sağlıyoruz.

Türkiye genetik hastalıklar açısından çok zengin. Engelli çocuk doğumlarının en önemli nedenlerinden biri ise akraba evlilikleri. Bugüne kadar gebelik öncesi genetik tanı yöntemi sayesinde sayıları binlerce sağlıklı bebek dünyaya getirdik. Bize tüp bebek için başvuran her dört vakadan birine de preimplantasyon genetik tanı yapıyoruz. Yöntem sürekli gelişiyor. İki yıl önce embriyolarda 50 hastalık tanımlanabiliyorken, bugün 100'ün üzerinde hastalığı tespit edebiliyoruz. Birkaç yıl önce embriyoda sadece beş kromozom tarayabiliyorken, şimdi 12 kromozom tarayabiliyoruz.

Toplam 23 kromozom var. İki-üç yıl içinde bir embriyonun bütün kromozomlarına bakabileceğiz. Spermde bakabildiğimiz kromozom sayısı da her gün artıyor. Eskiden üç kromozoma bakabiliyorken bugün beş, hatta yedi kromozom tarayabiliyoruz.